తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం కార్తీక మాసం అత్యంత పవిత్రమైన పుణ్య మాసము. హరిహరుల ఆరాధనకు, ప్రాతఃకాల నదీ స్నానాలకు, నిత్య దీపారాధనకు ఈ మాసం ఎంతో విశిష్టమైనది. 2026 సంవత్సరంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ ప్రాంతాల్లో తెలుగు అమాంత సంప్రదాయం ప్రకారం కార్తీక మాసం మంగళవారం, నవంబర్ 10, 2026న ప్రారంభమై, మంగళవారం, డిసెంబర్ 8, 2026న కార్తీక అమావాస్యతో ముగుస్తుంది. తర్వాతి రోజు ఉదయం (బుధవారం, డిసెంబర్ 9) పోలి స్వర్గం పండుగతో మాస దీక్ష పరిపూర్ణమవుతుంది.
మాస ప్రారంభం (శుక్ల పాడ్యమి): నవంబర్ 10, 2026 (మంగళవారం).
4 కార్తీక సోమవారాలు: నవంబర్ 16, నవంబర్ 23, నవంబర్ 30, డిసెంబర్ 7, 2026.
నాగుల చవితి: నవంబర్ 13, 2026 (శుక్రవారం).
క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి / చిలుక ద్వాదశి: నవంబర్ 21, 2026 (శనివారం).
కార్తీక పౌర్ణమి & జ్వాలాతోరణం: నవంబర్ 24, 2026 (మంగళవారం, రాత్రి 8:27 వరకు పౌర్ణమి).
పోలి స్వర్గం (పోలి పాడ్యమి): డిసెంబర్ 9, 2026 (బుధవారం తెల్లవారుజామున).
క్యాలెండర్ భేదాలు: అమాంత మరియు పూర్ణిమాంత పద్ధతులు
భారతదేశంలో హిందూ క్యాలెండర్లు రెండు పద్ధతుల్లో లెక్కించబడతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలలో “అమాంత” పద్ధతిని పాటిస్తారు. ఇందులో అమావాస్యతో నెల ముగిసి, మరుసటి రోజు పాడ్యమితో కొత్త నెల ప్రారంభమవుతుంది. కాబట్టి దీపావళి అమావాస్య తర్వాతి రోజైన నవంబర్ 10న కార్తీక మాసం మొదలవుతుంది.
కానీ ఉత్తర భారతదేశంలో (ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, రాజస్థాన్) “పూర్ణిమాంత” పద్ధతి పాటిస్తారు. అక్కడ ఆశ్వయుజ పౌర్ణమి తర్వాతి రోజైన అక్టోబర్ 26, 2026 నుంచే కార్తీక మాసం ప్రారంభమై, నవంబర్ 24న పూర్తవుతుంది. తెలుగు ప్రజలు ఎల్లప్పుడూ అమాంత క్యాలెండర్ ప్రకారమే నవంబర్ 10 నుండి డిసెంబర్ 8 వరకు దీక్షలను ఆచరించాలి.
కార్తీక మాస నిత్య విధులు
కార్తీక మాసంలో ప్రతి రోజూ ఆచరించవలసిన నాలుగు ప్రధాన నియమాలు:
1. ప్రాతఃకాల స్నానం (నదీ స్నానం)
సూర్యోదయానికి ముందే, బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలో (ఉదయం 4:30 నుండి 5:30 మధ్య) చన్నీటి స్నానం చేయడం ఉత్తమం. నదులు, చెరువులు సమీపంలో ఉన్నవారు నదీ స్నానం చేయవచ్చు. ఇంట్లో స్నానం చేసేవారు గంగ, యమున, గోదావరి నదులను స్మరిస్తూ స్నానం చేయాలి.
2. నిత్య దీపారాధన
ఉదయం మరియు సాయంత్రం వేళల్లో నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యితో దీపాలు వెలిగించాలి. ఇంట్లోని పూజా మందిరంలో ఒక దీపం, తులసి కోట వద్ద మరొక దీపం ఉంచడం శ్రేయస్కరం. దీపారాధనకు సంబంధించిన సంపూర్ణ నియమాల కోసం మా కార్తీక మాస దీపారాధన నియమాలు వ్యాసాన్ని చదవండి.
3. శివార్చన & బిల్వపత్ర సమర్పణ
శివలింగానికి శుద్ధ జలం లేదా పచ్చి ఆవు పాలతో అభిషేకం చేసి, మారేడు దళాలు (బిల్వపత్రాలు) సమర్పిస్తూ ‘ఓం నమః శివాయ’ పంచాక్షరీ మంత్రం జపించాలి. లింగాష్టకం, బిల్వాష్టకం పఠించడం వల్ల మనస్సుకు ప్రశాంతత లభిస్తుంది.
4. తులసి పూజ
సాయంత్రం తులసి కోటను శుభ్రపరచి, పసుపు, కుంకుమలు సమర్పించి, దీపం వెలిగించాలి. కార్తీక దామోదర అష్టకం లేదా తులసి స్తోత్రం చదువుకోవడం విశేష ఫలితాన్నిస్తుంది.
4 కార్తీక సోమవారాల వివరాలు (2026)
| సోమవారం సంఖ్య | తేదీ (2026) | తిథి | వ్రత విశిష్టత |
|---|---|---|---|
| మొదటి సోమవారం | నవంబర్ 16, 2026 | శుక్ల సప్తమి | దీక్షా ప్రారంభం, ఉదయం శివాభిషేకం, నక్షత్ర దర్శన భోజనం |
| రెండవ సోమవారం | నవంబర్ 23, 2026 | శుక్ల చతుర్దశి | పౌర్ణమికి ముందు రోజు, రుద్రాభిషేకం, దీపారాధన |
| మూడవ సోమవారం | నవంబర్ 30, 2026 | కృష్ణ సప్తమి | మహన్యాస పూర్వక ఏకాదశ రుద్రాభిషేకం |
| నాల్గవ సోమవారం | డిసెంబర్ 7, 2026 | కృష్ణ చతుర్దశి | మాస శివరాత్రి సంయోగం, సోమవార వ్రత ఉద్యాపన |
ఆహార నియమాలు & ఉపవాస పద్ధతులు
కార్తీక మాసంలో ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, మద్యపానం పూర్తిగా నిషిద్ధం. సోమవారాల్లో పగలు ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రం ప్రదోష పూజ అనంతరం ఆకాశంలో నక్షత్రాలు కనిపించిన తర్వాత (నక్షత్ర దర్శనం చేసుకుని) ఒకే పూట సాత్వికాహారం భుజించడం ఆచారం. ఆరోగ్యం సహకరించని వారు పాలు, పండ్లు తీసుకోవచ్చు.
పూజకు కావలసిన వస్తువుల జాబితా కోసం కార్తీక మాసం పూజా సామాగ్రి లిస్ట్ చూడండి. రోజువారీ తిథులు, నక్షత్రాలు మరియు శుభ సమయాల కోసం మా పూజా పంచాంగం పరిశీలించండి.
